Pułkownik Muammar al-Kaddafi, ar. معمر القذافي; inne wersje nazwiska: Gaddafi, Qadhdhafi (ur. 13 września 1942 w Syrcie w Libii) - libijski polityk, przywódca Libii, sprawujący władzę dyktatorską jako tzw. Przywódca Rewolucji 1 Września.
Syn Beduina, wędrownego hodowcy wielbłądów. W młodości zafascynował się postacią i ideologią egipskiego prezydenta Nasera, co ukształtowało jego poglądy. W 1963 ukończył Uniwersytet Libijski, w 1965 Akademię Wojskową w Bengazi. Stanął na czele Związku Wolnych Oficerów. 1 września 1969 w wyniku przewrotu wojskowego odsunął od władzy króla Idrisa I. Został naczelnym dowódcą sił zbrojnych oraz przewodniczącym Rady rewolucji - nowo utworzonego rządu Libii. Ponadto w latach 1970-1972 szef rządu, a w 1977-1979 głowa państwa. Od 1979 zrezygnował z tej funkcji, ale de facto jest pierwszą osobą w państwie.
Kaddafi w 1970 zlikwidował w swoim kraju amerykańskie i brytyjskie bazy wojskowe, wydalił miejscowe włoskie i żydowskie społeczności, a w 1973 dokonał nacjonalizacji przemysłu naftowego należącego do zachodnich inwestorów. Kaddafi prowadził bardzo aktywną politykę zagraniczną wymierzoną przeciwko wpływom USA i Izraela oraz wspieraniem Organizacji Wyzwolenia Palestyny, nie stroniąc od wspierania terroryzmu. W wyniku pogarszających się stosunków z Egiptem nawiązał ścisłą współpracę z ZSRR. Od połowy lat 90. Kaddafi prowadzi bardziej umiarkowaną politykę.
Kaddafi jest autorem oryginalnej teorii rozwoju społecznego oraz systemu ustrojowego "ludowej, bezpośredniej demokracji", którą zawarł w Al-Kitab al-achdar (Zielonej książce, opublikowanej (1976) i wyrażonej w libijskiej konstytucji z 1977 roku. System ten określany jest jako dżamahirija (dosł. przedstawicielstwo ludu) i opiera się na konferencjach i komitetach ludowych. W praktyce system ma autorytarny charakter. Ideologia rządów Kaddafiego łączy nacjonalizm arabski z "islamskim socjalizmem" z rozbudowanym systemem opieki społecznej i oświaty. Deklarując islamski charakter państwa i zachowując pewne elementy szariatu (zakaz używania alkoholu i hazardu) jednocześnie kładzie nacisk na równouprawnienie kobiet.
Jednym z siedmiu synów Kaddafiego jest Saif al-Islam al-Kaddafi.
edytuj Bibliografia
- Marek M. Dziekan, Pisarze muzułmańscy VII-XX w. Mały słownik, ISBN 83-7192-201-9, Warszawa 2003, s. 73-74.
edytuj Linki zewnętrzne
Idris I • Sayyid Hasan ar-Rida al-Mahdi as-Sanussi • Muammar al-Kadafi • Abdul Ati al-Obeidi • Muhammad az-Zaruq Rajab • Mifta al-Usta Umar • Abdul Razzaq as-Sawsa • Zentani Muhammad az-Zentani • Muftah Muhammad Kaiba
Mahmud al-Muntasir • Muhammad Sakizli • Mustafa Ben Halim • Abdul Majid Kubar • Muhammad Osman Said • Mohieddin Fikini • Mahmud al-Muntasir • Hussein Maziq • Abdul Qadir al-Badri • Abdul Hamid al-Bakkoush • Wanis al-Qaddafi • Mahmud Sulayman al-Maghribi • Muammar al-Kadafi • Abdessalam Jalloud • Abdul Ati al-Obeidi • Jadallah Azzuz at-Talhi • Muhammad az-Zaruq Rajab • Jadallah Azzuz at-Talhi • Umar Mustafa al-Muntasir • Abuzed Omar Dorda • Abdul Majid al-Qa′ud • Muhammad Ahmad al-Mangoush • Mubarak Abdallah al-Shamikh • Shukri Ghanem • Al-Baghdadi Ali al-Mahmudi
Algieria • Angola • Benin¹ • Botswana¹ • Burkina Faso • Burundi¹ • Czad • Demokratyczna Republika Konga • Dżibuti • Egipt • Erytrea¹ • Etiopia • Gabon • Gambia¹ • Ghana¹ • Gwinea • Gwinea Bissau • Gwinea Równikowa • Kamerun • Kenia • Komory¹ • Kongo • Lesotho • Liberia¹ • Libia (1, 2) • Madagaskar • Malawi¹ • Mali • Maroko • Mauretania • Mauritius • Mozambik • Namibia • Niger • Nigeria¹ • RPA¹ • Republika Środkowoafrykańska • Republika Zielonego Przylądka • Rwanda • Senegal • Seszele¹ • Sierra Leone¹ • Somalia • Suazi • Sudan¹ • Tanzania • Togo • Tunezja • Uganda • Wybrzeże Kości Słoniowej • Wyspy Świętego Tomasza i Książęca • Zambia¹ • Zimbabwe
Państwa nieuznawane: Galmudug¹ • Maakhir¹ • Puntland¹ • Sahara Zachodnia • Somaliland¹
Algieria • Angola • Burkina Faso • Czad • Demokratyczna Republika Konga • Dżibuti • Egipt • Etiopia • Gabon • Gwinea • Gwinea Bissau • Gwinea Równikowa • Kamerun • Kenia • Kongo • Lesotho • Libia • Madagaskar • Mali • Maroko • Mauretania • Mauritius • Mozambik • Namibia • Niger • Republika Środkowoafrykańska • Republika Zielonego Przylądka • Rwanda • Senegal • Somalia • Suazi • Tanzania • Togo • Tunezja • Uganda • Wybrzeże Kości Słoniowej • Wyspy Świętego Tomasza i Książęca • Zimbabwe
Państwa nieuznawane: Sahara Zachodnia
¹Prezydent pełni równocześnie funkcję szefa rządu